Zatrzymanie przez Policję zwykle przychodzi nagle – rano w domu, w pracy albo na ulicy. W takiej chwili łatwo o pochopne decyzje. Warto więc wiedzieć, jakie prawa daje Ci kodeks postępowania karnego (k.p.k.) i jak z nich skorzystać.
Kiedy Policja może zatrzymać?
Policja może zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a do tego zachodzi obawa ucieczki, ukrycia się lub zatarcia śladów, nie można ustalić jej tożsamości albo są podstawy do postępowania przyspieszonego (art. 244 § 1 k.p.k.). Osobne podstawy dotyczą przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej.
Co musisz usłyszeć od razu
Zatrzymanego trzeba natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania i o jego prawach (art. 244 § 2 k.p.k.). Należą do nich m.in.:
- prawo do pomocy adwokata lub radcy prawnego,
- bezpłatna pomoc tłumacza, jeśli nie znasz dobrze języka polskiego,
- prawo do złożenia oświadczenia albo odmowy jego złożenia,
- prawo do odpisu protokołu zatrzymania,
- dostęp do pierwszej pomocy medycznej.
Z zatrzymania sporządza się protokół z datą, godziną, miejscem i przyczyną zatrzymania (art. 244 § 3 k.p.k.). Czytaj go uważnie, zanim podpiszesz.
Prawo do adwokata i powiadomienie bliskich
Na Twoje żądanie Policja musi niezwłocznie umożliwić Ci kontakt z adwokatem lub radcą prawnym i bezpośrednią rozmowę. Tylko w wyjątkowych wypadkach zatrzymujący może zastrzec, że będzie przy niej obecny (art. 245 § 1 k.p.k.). Na Twoje żądanie zawiadamia się też osobę najbliższą (art. 245 § 3 w zw. z art. 261 k.p.k.). Numeru do obrońcy nie musisz znać na pamięć – może do nas zadzwonić rodzina.
Ile może trwać zatrzymanie?
Zatrzymanego trzeba zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także jeśli w ciągu 48 godzin nie zostanie przekazany do dyspozycji sądu z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie. Sąd ma następnie 24 godziny na wydanie i ogłoszenie lub doręczenie postanowienia o areszcie (art. 248 § 1 i 2 k.p.k.). Łącznie to więc maksymalnie 72 godziny. Ponowne zatrzymanie na podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne (art. 248 § 3 k.p.k.).
Prawo do milczenia
Jako podejrzany możesz bez podania powodów odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na poszczególne pytania (art. 175 § 1 k.p.k.). To Twoje prawo, a nie przyznanie się do czegokolwiek. Często rozsądniej jest najpierw porozmawiać z obrońcą, a dopiero potem zdecydować, czy i co wyjaśniać.
Zażalenie na zatrzymanie
Zatrzymanemu przysługuje zażalenie do sądu rejonowego, w którym może domagać się zbadania zasadności, legalności i prawidłowości zatrzymania (art. 246 k.p.k.). Termin to co do zasady 7 dni (art. 460 k.p.k.). Zażalenie ma sens także po zwolnieniu, bo może mieć znaczenie np. dla późniejszych roszczeń.
Co robić – krok po kroku
- Zachowaj spokój i nie stawiaj oporu.
- Zapytaj o przyczynę zatrzymania i zażądaj kontaktu z adwokatem.
- Poproś o powiadomienie osoby najbliższej.
- Nie składaj wyjaśnień, zanim nie porozmawiasz z obrońcą.
- Przeczytaj protokół, wpisz uwagi, jeśli coś się nie zgadza, i odbierz odpis.
- Zapamiętaj godzinę zatrzymania – od niej liczą się terminy.
Potrzebujesz pomocy?
Jeśli zatrzymano Ciebie lub kogoś bliskiego, skontaktuj się z nami. Zadzwoń: 508 78 56 78 – przy zatrzymaniach odbieramy całą dobę (24/h). Możesz też napisać lub umówić spotkanie przez stronę Kontakt.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
